واجبێتی پرسیاركردن لە كاتی نەزانیدا
بەروار: 2012/02/23سەردارن: 5610نوسەر: مامۆستا محمد عبدالرحمن

پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم) فەرموویەتی : [طَلَبُ الْعِلْمِ فَرِيضَةٌ عَلَى كُلِّ مُسْلِمٍ](1). واتە : بەدەست خستن و گەڕان بە دوای زانستی شەرعی دا فەرز و پێویستە لەسەر هەموو موسڵمانێك .
بێ‌گومان پرسیاركردنیش ڕێگایەكە لە ڕێگاكانی بەدەست خستن و فێربوونی زانستی شەرعی :
قال الـحافظ : (... أَنَّ الْعِلْمَ سُؤَال وَجَوَاب)(2). واتە : بەڕاستی عیلم و زانست بریتییە لە : پرسیار و وەڵام .
بۆیە خوای زانا و دانا فەرمانی كردووە بە پرسیاركردن لە زانایان لە كاتی نەزانیدا : [فَاسْأَلُوا أَهْلَ الذِّكْرِ إِنْ كُنْتُمْ لا تَعْلَمُونَ] (النحل 43 ، والأنبياء : 7) واتە : پرسیار لە زانایانی شەرع زان بكەن ئەگەر نەتانزانی .
ئەم ئایەتە چەندین سوودی تێدایە گرنگترینیان بریتییە لە :
1 ـ خەڵكی دەبن بە دوو بەشەوە : زانـــا و نەزان .
2 ـ فەرزە لەسەر كەسانی نەزان پرسیار لە زانایان بكەن .
[وَعَنْ جَابِرٍ (رضي الله عنه) قَالَ : خَرَجْنَا فِي سَفَرٍ فَأَصَابَ رَجُلاً مِنَّا حَجَرٌ فَشَجَّهُ فِي رَأْسِهِ ثُمَّ احْتَلَمَ ، فَسَأَلَ أَصْحَابَهُ فَقَالَ : هَلْ تَجِدُونَ لِي رُخْصَةً فِي التَّيَمُّمِ ؟ فَقَالُوا : مَا نَجِدُ لَكَ رُخْصَةً وَأَنْتَ تَقْدِرُ عَلَى الْمَاءِ ، فَاغْتَسَلَ فَمَاتَ ، فَلَمَّا قَدِمْنَا عَلَى النَّبِيِّ (صلى الله عليه وسلم) أُخْبِرَ بِذَلِكَ ، فَقَالَ : ((قَتَلُوهُ قَتَلَهُمُ اللَّهُ ، أَلاَّ سَأَلُوا إِذْ لَمْ يَعْلَمُوا ؟ فَإِنَّمَا شِفَاءُ الْعِيِّ السُّؤَالُ ، إِنَّمَا كَانَ يَكْفِيهِ أَنْ يَتَيَمَّمَ))](3).
واتە : لە سەفـەرێـكـدا دەرچووین و پیاوێك بەردێكی بەركـەوت و سـەری
بریندار كرد ئەنجا لەشگران بوو ، پرسیاری كرد لە هاوەڵەكانی و وتی : ئایا وا دەبینن كە مۆڵەتم بۆ هەبێت لە تەیەموم كردندا ؟
ئەوانیش وتیان : وا نابینین مۆڵەتت بۆ هەبێت لە تەیەموم كردندا لە كاتێكدا كە تۆ دەتوانیت ئاو بەكار بێنیت .
ئەویش خۆیی شۆرد و بەو هۆیەوە مرد ، جا كاتێك گەڕاینەوە بۆ لای پێغەمبەر صلى الله علیه وسلم هەواڵی ئەوەیان پێ‌ڕاگەیاند .
پێغەمبەریش صلى الله علیه وسلم فەرمووی : كوشتیـان خوا بیانكـوژێت ، ئـایا بۆ پرسـیاریـان نــەكـرد لە كاتێكدا كە نەیانزانــی ؟ چونكە بەڕاسـتی چارەسەری نەزانین پرسیار كردنە ، تەنها ئەوەندەی بەس بوو كە تەیەمومی بكردایەت .
لەم فەرموودەیەوە ئەوەمان بۆ دەردەكەوێت كەوا : نەزانین نەخۆشیە و چارەسەركردنیشی پرسیاركـردنە و گەڕانەوەیە بۆ لای زانایان .
قَالَ النَّضْرُ بْنُ شُمَيْلٍ ـ رَحِمَهُ اللَّهُ ـ : ((جَالَسْتُ الْخَلِيلَ بْنَ أَحْمَدَ عِشْرِينَ سَنَةً ، فَكُنْتُ أَسْمَعُهُ كَثِيْرَاً يُنْشِدُ :
إِذَا كُنْتَ لا تَدْرِي ، وَلَمْ تَكُ بِالْذَّي يُسَائِلُ مَنْ يَدْرِي فَكَيْفَ إِذَنْ تَدْرِي ؟))(4).
واتە : (النَّضْر بْن شُمَيْل) ڕەحمەتی خوای لێبێت فەرموویەتی :
بیست ساڵ لەگەڵ (الْخَلِيل بْن أَحْمَد) دانیشـتن و هەڵسوكەوتـم كردووە زۆر جار گوێم لـێ‌ی بوو ئەم بەیتەی دەوتەوە :
ئەگەر تۆ نەتزانی ، وە ئەو كەسەش نەبویت .. كە پرسیار بكات لەو كەسەی كە دەزانێت باشە ئیتر چۆن دەزانیت ؟
وَقَالَ عَبْدُ الْمَلِكِ بْنُ إِدْرِيسُ الْجَزِيْرِي :(إِذَا كُنْتَ لا تَدْرِي ، وَلَمْ تَكُ سَائِلاً عَنِ الِعِلْمِ مَنْ يَدْرِي جَهِلْتَ وَلَمْ تَدْرِي)(5). واتە : ئەگەر تۆ نەتزانی ، وە پرسیاریشت نەكرد .. سەبارەت بە عیلم و زانست لەو كەسەی كە دەزانێت ئەوا نازانیت و فێریش نابیت .
============================
(1) صحيح سنن ابن ماجه رقم : (224) .
(2) فتح الباري شرح صحيح البخاري : (1 / 188)
(3) صحيح أبي داود رقم : (326) .
(4) الـمجالس الدينورية : (1 / 128) ، نقلاً عن "منتقى الفوائد" لفيصل الـحاشدي ( 3 / 15) .
(5) مجمع الـحكم والأمثال .

بابەتەکانی تر