جووتبون لەگەڵ دواوەی خێزان
بەروار: 2011/03/08سەردارن: 5805نوسەر: محمد صالح منجد /وەرگێڕانی:كاوە أكرم سەنگاوی

هەندێ كەسی شازو نامۆو ڕەوشت‌و ئەخلاق شێواو بەهۆی لاوازی باوەڕو ئیمانیانەوە گوێ بەوە نادەن لە كوێوە لەگەڵ خێزانی خۆیان جووت دەبن، بۆیە سڵ ناكەنەوە لەوەی لەگەڵ دواوەی خێزانیان جووت دەبن‌و خۆیانی لێ ناپارێزن .
جووت بوون لەگەڵ ئافرەت لەكۆمەوە یەكێكە لەگوناهە گەورەكان.
«أبوهریرة» لە پێغەمبەرەوە صلى الله عليه وسلم دەیگێرێتەوە كە فەرموویەتی: [ مَلْعُونٌ مَنْ أَتَى اِمْرَأَةً فِي دُبُرِهَا] رواه الإمام أحمد 2/479 وهو في صحيح الجامع 5865، واتە: « مەلعونەو بەرلەعنەت كەوتووە، ئەو كەسەی بچێتە لای ئافرەت لەكۆمەوە»
نەك هەرئەمە بەڵكو پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم دەفەرموێ: [مَنْ أَتَى حَائِضًا أَوْ امْرَأَةً فِي دُبُرِهَا أَوْ كَاهِنًا فَقَدْ كَفَرَ بِمَا أُنْزِلَ عَلَى مُحَمَّدٍ صلى الله عليه وسلم ]. رواه الترمذي برقم 1/243 وهو في صحيح الجامع 5918  واتە: « هەركەس بچێتە لای ئافرەتێكی حەیزدار یان لەدواوە بچێتە لای یان بچێت بۆلای فاڵچیەك، ئەوە كافر دەبێ بەو قورئانەی بۆ محمد صلى الله عليه وسلم دابەزیوە».
وە زۆر ئافرەتی خاوەن سروشت‌و تەبیعەت پاك لەم كارە پشتیان هەڵكردووەو وەڵامی مێردیان نەداوەتەوە هەرچەندە زۆریان لێ كراوەو تەنگیان پێ هەڵچنراوە، تەنانەت لەلایەن هەندێ مێردەوە هەڕەشەی تەڵاق كراوە ئەگەر خێزانەكەی بەقسەی نەكات .
وە هەندێ لەو ئافرەتانەی كە شەرم دەكەن پرسیار لە زانایان بكەن سەبارەت بەم كارە، مێردەكانیان گومان‌و دوودڵی وایان بۆ دروست دەكەن كە ئەو كارە حەڵاڵە ئەو ئایەتە بۆ خێزانەكانیان دەكەنە بەڵگە كە خودا دەفەرمووێ :[نِسَاؤُكُمْ حَرْثٌ لَكُمْ فَأْتُوا حَرْثَكُمْ أَنَّىٰ شِئْتُمْ] واتە: « خێزانەكانتان كێڵگەن بۆ ئێوە، كەوابوو بەهەر شێوەیەك پێتان خۆشە بچنە لایان‌و لەگەڵیان جووت بن، بەمەرجێك لە شوێنی شەرعیەوە بێ».
وەشتێكی زانرایشە كە« سوننەت » ڕوونكەرەوەی ماناو مەبەستەكانی قورئانە .
جا لە سوننەتدا هاتووە كە پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم ئاگاداری كردووین دروستە چونەلای ئافرەت‌و سەرجێی لەگەڵ كردنی بەهەر شێوەیەك كە خۆی ئارەزووی لێی بێ لە پێشەوە بێ یان لەدواوە بێ، بەڵام بەمەرجێك جووتبوونەكە لە شوێنی منداڵ بوونەوە بێ. وە شاراوەش نی یە كە كۆم جێگای پیسەیە نەك شوێنی منداڵ بوون .
وە شتێكی زانراو بەڵگە نەویستیشە كە ئەم كارە حەرام و قەدەغەكراوە تەنانەت ئەگەر هەردوولا پێی قایل بن‌و پەسەندیشی بكەن، چونكە رازی بوون لەسەر حەرام حەرامەكە حەڵاڵ ناكات .