ماڵپەری بەهەشت

بەشە سەرەکیەکان
پرسیار و وەڵامی شەرعی
ئاماری ماڵپەڕ




ڕێکلام
بەشی سیازدەیەم:ئەحكامەكانی خوێنی نەخۆشی

* باسی یەكەم:حوكمی خوێنی نەخۆشی


ئافرەتێك ئەگەر تووشی خوێنی نەخۆشی بوو بێ، وەكو ئافرەتی پاك وایە لە هەموو ئەحكامەكاندا، ئەوەی لەسەر ئافرەتی حەیزدارو زەیستان حەرامە لەسەر ئافرەتێ حەرام نییە كە خوێنی نە خۆشی هەبێ، چونكە خوێنی نەخۆشی خوێنێكی جیاوازە لە خوێنی بێ نوێژی‌و زەیستانی، بۆیە ئەو ئەحكامانەی كە باسكران سەبارەت بەو دوو خوێنەی تر خوێنی نەخۆشی ناگرنەوە‌و شمولی ئەم ناكەن.
ئەمەش كە وترا زانایان‌و شەرعناسان یەكدەنگن لەسەری.
هەروەك ئیمامی«النووی» لە « المجموع شرح المهذب 2 / 542» ئەو ئیجماع‌و یەكدەنگی یە باس دەكات‌و دەفەرموێ:« وجامع القول في المستحاضة انه لا يثبت لها شئ من أحكام الحيض بلا خلاف ونقل ابن جرير الاجماع علي انها تقرأ القرآن وان عليها جميع الفرائض التي علي الطاهر ».
واتە «پوختەی قسە دەربارەی خوێنی نەخۆشی ئەوەیە كە هیچ ئەحكامێك لە ئەحكامەكانی بێ نوێژی بەسەری دا ناچەسپێ، لەمەش دا جیاوازی نییە لە نێوان زانایان دا، وە ئیمامی ئیبن جەریر یەكدەنگی زانایانی نوسیەوەتەوە لەسەر ئەوەی كە ئافرەتێ خوێنی نەخۆشی هەبوو هەموو فەرزەكانی لەسەرە وەكو ئافرەتی پاكی بێ خوێن».

* باسی دووەم:ئەحكامەكانی پاكوخاوێنی سەبارەت بە خوێنی نەخۆشی


[خاڵی یەكەم:]
ئافرەتێك ئەگەر خوێنی نەخۆشی هەبوو ویستی نوێژ بكات، ئەوا پێویستە لەسەری دامێنی بشوات‌و جوان پاكی بكاتەوە‌و شوێنەواری خوێنی پێوە نەهێڵێ، پاشان پارچە پەڕۆیەك یان لۆكەیەك لە دامێنی دا دابنێ‌و بۆ ئەوەی لەماوەی نوێژكردنەكەی دا خوێن دانەبەزێ، بەڵام ئەگەر خوێنەكە ئەوەندە زۆربوو بەوە نەدەگیرسایەوە، ئەوا با پەڕۆیەكی تایبەت لە دەوری دامێنی خۆی بئاڵێنی، بەتایبەت ئەو پۆشاكانەی كە ئێستا هەن‌و بچوكن‌و تایبەتن بۆ داپۆشینی پێش‌و پاش، بۆ ئەم مەبەستە شتێكی زۆر گونجاوە.
[بەڵگەش بۆ ئەوە:]
« حَمْنَةَ بِنْتِ جَحْشٍ » دەفەرموێ: توشی خوێنی نەخۆشی هاتم زۆر بەتوندی، هاتمە لای پێغەمبەر«صلى الله عليه وسلم» لەو بارەوە پرسیاری لێبكەم، بینیم لەماڵی زەینەبی كچی جەحشی خوشكم بوو، وتم ئەی پێغەمبەری خوا «صلى الله عليه وسلم» توشی خوێنی نەخۆشی بووم زۆر بەسەختی، چ دەفەرمووی، لەكاتێكدا ئەو خوێنە نایەڵێ نوێژ بكەم‌و ڕۆژو بگرم؟
پێغەمبەر«صلى الله عليه وسلم» فەرمووێ: « أَنْعَتُ لَكِ الْكُرْسُفَ فَإِنَّهُ يُذْهِبُ الدَّمَ ».واتە« پارچە لۆكەیەك هەڵگرە‌و لە دامێنتی دانێ، خوێنەكە لا دەبات ».
وتی: خوێنەكە لەوە زیاترو سەخت ترە بەلۆكە بگیرسێتەوە.
فەرمووی: « فَاتَّخِذِي ثَوْبًا » واتە « بەپەڕۆیەك توند بیبەستە ».
وتی: زۆر لەوە زیاترە بە پەڕۆ بوەستێتەوە، چونكە بەخوڕپێیدا دێتە خوارێ...(1)
جا ئەگەر ئافرەت ئەوەی كردوو هەر خوێنەكە نەگیرسایەوە، ئەوا تاوانی لە ئەستۆ نییە‌و كاریگەری بۆ نوێژەكەی نا بێ‌و، نوێژەكەیشی جێی خوێی دەگرێ، ئەگەر لەكاتی نوێژكردنیش دا خوێن لە گیانی بتكێ‌و بشكەوێتە سەر شوێنی نوێژەكەی هیچ كاریگەری بۆسەر نوێژەكەی نابێ، مادام ئەو هەنگاوانەی گرتبێتە بەر.
« عَائِشَةَ » دەفەرموێ:« اعْتَكَفَتْ مَعَ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ امْرَأَةٌ مِنْ أَزْوَاجِهِ فَكَانَتْ تَرَى الدَّمَ وَالصُّفْرَةَ وَالطَّسْتُ تَحْتَهَا وَهِيَ تُصَلِّي».
واتە « ئافرەتێك لە خێزانەكانی پێغەمبەر«صلى الله عليه وسلم»لەگەڵ پێغەمبەر«صلى الله عليه وسلم» دا ئیعتكافی دەكرد‌و، خوێنی ئەبینی بەگیان خۆیەوە‌و جل شۆرەكەیشی لە ژێر خۆیەوە دانابوو، نوێژیشی دەكرد»(2)
[خاڵی دووەم:]
پێویستە لەسەر ئەو ئافرەتە بۆ هەموو نوێژێك دەستنوێژ تازە بكاتەوە.
بەڵگەش بۆ ئەوە: « عَائِشَةَ » دەفەرموێ:كاتێك « فَاطِمَةُ بِنْتُ أَبِي حُبَيْشٍ» توشی خوێنی نەخۆشی هات پێغەمبەر پێی فەرموو:« ثُمَّ تَوَضَّئِي لِكُلِّ صَلَاةٍ وَصَلِّي» واتە « دەستنوێژ بشۆ بۆ هەموو نوێژێك‌و نوێژ بكە»(3)
[كەوابوو:]
دەست نوێژ شۆردن بۆ هەموو نوێژێ واجبە لەسەر ئافرەتێ كە خوێنی نەخۆشی هەبێ، ئیتر لە كاتی ئەو نوێژەی كە دەست نوێژی بۆ گرتووە چەندە نوێژی سوننەتی پێوە دەكات بۆی دروستە(4)
[خاڵی سێیەم: ]
سوننەتە بۆی بۆ هەموو نوێژێك خۆی بشوات، یان نوێژی نیوەڕ‌ۆ و عەسر پێكەوە جەمع بكات‌و بۆ هەردووكیان جارێك خۆی بشوات، وە نوێژی مەغریب‌و عیشاش پێكەوە جەمع بكات‌و بۆ هەردووكیان جارێك خۆی بشوات.
بەڵگەش بۆ ئەوە:
« حَمْنَةَ بِنْتِ جَحْشٍ » دەفەرموێ: توشی خوێنی نەخۆشی هاتم زۆر بەتوندی، هاتمە لای پێغەمبەر«صلى الله عليه وسلم» لەو بارەوە پرسیاری لێبكەم، بینیم لەماڵی زەینەبی كچی جەحشی خوشكم بوو، وتم ئەی پێغەمبەری خوا«صلى الله عليه وسلم» توشی خوێنی نەخۆشی بووم زۆر بەسەختی، چ دەفەرمووی، لەكاتێكدا ئەو خوێنە نایەڵێ نوێژ بكەم‌و ڕۆژو بگرم؟
پێغەمبەر«صلى الله عليه وسلم» فەرمووێ:
« فَقَالَ أَنْعَتُ لَكِ الْكُرْسُفَ فَإِنَّهُ يُذْهِبُ الدَّمَ ».واتە« پارچە لۆكەیەك هەڵگرە‌و لە دامێنتی دانێ، خوێنەكە لا دەبات ».
وتی: خوێنەكە لەوە زیاترو سەخت ترە بەلۆكە بگیرسێتەوە.
فەرمووی: «فَاتَّخِذِي ثَوْبًا » واتە « بەپەڕۆیەك توند بیبەستە ».
وتی: زۆر لەوە زیاترە بە پەڕۆ بوەستێتەوە، چونكە بەخوڕپێیدا دێتە خوارێ.
ئەو جا پێغەمبەر«صلى الله عليه وسلم» فەرمووی: « سَآمُرُكِ بِأَمْرَيْنِ أَيَّهُمَا فَعَلْتِ أَجْزَأَ عَنْكِ مِنْ الْآخَڕ وَإِنْ قَوِيتِ عَلَيْهِمَا فَأَنْتِ أَعْلَمُ».
واتە « ِفەرمانت پێ‌ دەكەم بە دوو شت، هەر كامیان بكەیت، ئەوە ئەوی ترت لە سەر دەكەوێت، جا ئەگەر توانای هەردووكیانت بوو ئەوە خۆت دەزانیت ».
پاشان پێغەمبەر«صلى الله عليه وسلم» پێی فەرموو:«إِنَّمَا هَذِهِ رَكْضَةٌ مِنْ رَكَضَاتِ الشَّيْطَانِ فَتَحَيَّضِي سِتَّةَ أَيَّامٍ أَوْ سَبْعَةَ أَيَّامٍ فِي عِلْمِ اللَّهِ ثُمَّ اغْتَسِلِي حَتَّى إِذَا رَأَيْتِ أَنَّكِ قَدْ طَهُرْتِ وَاسْتَنْقَأْتِ فَصَلِّي ثَلَاثًا وَعِشْڕينَ لَيْلَةً أَوْ أَرْبَعًا وَعِشْڕينَ لَيْلَةً وَأَيَّامَهَا وَصُومِي فَإِنَّ ذَلِكَ يَجْزِيكِ وَكَذَلِكَ فَافْعَلِي فِي كُلِّ شَهْرٍ كَمَا تَحِيضُ النِّسَاءُ وَكَمَا يَطْهُرْنَ مِيقَاتُ حَيْضِهِنَّ وَطُهْڕهِنَّ وَإِنْ قَوِيتِ عَلَى أَنْ تُؤَخِّڕي الظُّهْرَ وَتُعَجِّلِي الْعَصْرَ فَتَغْتَسِلِينَ وَتَجْمَعِينَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ الظُّهْڕ وَالْعَصْڕ وَتُؤَخِّڕينَ الْمَغْڕبَ وَتُعَجِّلِينَ الْعِشَاءَ ثُمَّ تَغْتَسِلِينَ وَتَجْمَعِينَ بَيْنَ الصَّلَاتَيْنِ فَافْعَلِي وَتَغْتَسِلِينَ مَعَ الْفَجْڕ فَافْعَلِي وَصُومِي إِنْ قَدِرْتِ عَلَى ذَلِكَ قَالَ رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ وَهَذَا أَعْجَبُ الْأَمْرَيْنِ إِلَيَّ».
واتە « ئائەو حاڵەتەی تۆ ئازارێكە لە ئازاەكانی شەیتان، جا شەش ڕۆژ تا حەوت ڕۆژ بە حەیز دەژمێریت لە زانستی خوا دا، پاشان خۆت بشۆ، تا ئەگەر بینیت كەوا پاك وتەمیز بویتەوە، ئەوە بیست وچوار شەو یان بیست وسێ‌ شەو بە ڕۆژەكانیەوە نوێژ بكە و ڕۆژوو بگرە، ئەوە ئیتر لە سەرت دەكەوێت، وە هەروەها بەم شێوەیە بكە لە هەموو مانگێكدا، وەكو ئافرەتان چۆن تووشی حەیز دەبن، وە چی كاتیش پاك دەبنەوە، بە كاتی حەیز و پاكێتی ئەوان، وە ئەگەر هێز وتوانات هەبێت لە سەر ئەوەی نوێژی نیوەڕۆ دوا بخەیت ونوێژی عەسریش پێش بخەیت وخۆت بشۆیت، پاشان نوێژی نیوەڕۆ و عەسر پێكەوە بكەیت، پاشان مەغریب دوا بخەیت و عیشایش پێش بخەیت و خۆت بشۆیت، پاشان هەردوو نوێژەكە پێكەوە بكەیت، ئەوە بیكە و خۆتیش لە گەڵا نوێژی بەیانیدا بشۆریت ونوێژ بكەیت، ئەوە وا بكە و نوێژ بكە و ڕۆژوویش بگرە ئەگەر توانات لە سەری هەبوو. وە پێغەمبەری خوا «صلى الله عليه وسلم» فەرمووی: وە ئەمەی دواییانم پێ خۆشترە»(5)

* باسی سێیەم:جووتبوون لەگەڵ ئافرەتێ كە خوێنی نەخۆشی هەبێ


ئەگەر ئافرەتێك توشی خوێنی نەخۆشی هاتبوو، وە بەردەوام خوێن داربوو، ئەوا دروستە بۆ مێردی لەگەڵی جووت ببێ‌، چونكە ئافرەتەكە حوكمی پاكێتی هەیە‌و بە بێ نوێژ دانانرێ، بۆیە هەروەك چۆن دروستە بۆی نوێژ بكات‌و ڕۆژوو بگرێ، بە هەمان شێوەش دروستە بۆی لەگەڵ مێردی سەرجێی بكات‌و لەگەڵی جووت ببێ‌.
بەڵگەش بۆ ئەوە:
«  ابْنُ عَبَّاسٍ »دەفەرموێ:« الْمُسْتَحَاضَةُ َيَأْتِيهَا زَوْجُهَا إِذَا صَلَّتْ، الصَّلَاةُ أَعْظَمُ».
واتە « ئەگەر ئافرەتێك توشی خوێنی نەخۆشی هاتبوو دروستە بۆ مێردی بچێتە لای مادام نوێژ بكات، چونكە نوێژكردن بەو خوێنەوە گەورەترە لە جووت بوون»(6)
واتە مادام خوێنەكە رێگر نەبێ لە نوێژكردن، ئەوا ڕێگریش نابێ لە جووتبوون.
وە « عِكْڕمَةَ » دەفەرمووێ:« كَانَتْ أُمُّ حَبِيبَةَ تُسْتَحَاضُ فَكَانَ زَوْجُهَا يَغْشَاهَا».
واتە « ئوم حەبیبە توشی خوێنی نەخۆشی هاتبوو مێردەكەیشی لەگەڵیدا جووت دەبوو»(7)
وە هەروەها «عِكْڕمَةَ » دەفەرمووێ: « حَمْنَةَ بِنْتِ جَحْشٍ أَنَّهَا كَانَتْ مُسْتَحَاضَةً وَكَانَ زَوْجُهَا يُجَامِعُهَا ».
واتە «« حَمْنَةَ»كچی «جَحْشٍ»ئوم حبیبە توشی خوێنی نەخۆشی هاتبوو مێردەكەیشی لەگەڵیدا جووت دەبوو»(8).
ئوم حەبیبە خێزانی عبدالرحمنی كوڕی عەوف بوو، وە حەمنە خێزانی تەلحە بوو، وە ئەوانیش سەبارەت بە ئەحكامەكانی ئەو خوێنە پرسیاریان لە پێغەمبەر «صلى الله عليه وسلم»كرد، جا ئەگەر جووتبوون حەرام بوایە، ئەوا پێغەمبەر«صلى الله عليه وسلم» بۆی ڕووندەكردنەوە‌و بۆی باسدەكردن، جامادام پێغەمبەر «صلى الله عليه وسلم » لێی بێ دەنگ بووەو باسی نەكردووە، ئەوە بەڵگەیە لەسەر دروستێتی ئەو ئیشە.(9)
سەرەڕای ئەوەش هیچ بەڵگەیەكی متمانەدار نەهاتووە ئەو ئیشە حەرام بكات، نەبوونی بەڵگەش لەسەر حەرامێتی شتێك، بەڵگەیە لەسەر ئەوەی كە حەڵاڵە.(10)
بەڵام ئەوەندە هەیە بوونی ئەم خوێنە هەندێ جار ئافرەت توشی ئێش‌و ئازار دەكات، بۆیە باشتر وایە مێرد ڕەچاوی ئەو حاڵ‌و بارەی خێزانی بكات. جا ئەگەر جووتبوون ئێش‌و ئازاری لەو ئافرەتە دا دروست كرد‌و ناڕەحەتی كرد، ئەوا هەندێك لە زانایان بە نادروستیان داناوە. وەكو ئیمامی ئەحمەد(11)
==========================
(1) حسن: سنن أبي داود  - كتاب الطهارة- باب من قال إذا أقبلت الحيضة تدع الصلاة - حديث: ‏251‏. سنن ابن ماجه  - كتاب الطهارة وسننها- أبواب التيمم -  باب ما جاء في المستحاضة التي قد عدت أيام أقرائها حديث: ‏619‏. المستدرك على الصحيحين للحاكم  - كتاب الطهارة- وأما حديث عائشة - حديث:‏566‏. معرفة السنن والآثار للبيهقي  - كتاب الحيض-باب المبتدأة  - حديث: ‏569‏. السنن الكبرى للبيهقي- كتاب الطهارة-كتاب الحيض -  باب المبتدئة لا تميز بين الدمين-حديث: ‏1488‏. وقال الشيخ الألباني: حديث حسن  انظر حديث رقم: 1510 في صحيح الجامع.   
(2)صحيح البخاري  - كتاب الحيض- باب اعتكاف المستحاضة - حديث: ‏306‏.    
(3) صحيح: سنن أبي داود  - كتاب الطهارة- باب من قال تغتسل من طهر إلى طهر - حديث: ‏259‏. معرفة السنن والآثار للبيهقي  - كتاب الحيض- غسل المستحاضة - حديث: ‏576‏. قال الشيخ الألباني:حديث صحيح، أنظر صحيح سنن أبي داود  (2 / 52)، إرواء الغليل - (1 / 146)، السلسلة الصحيحة - (1 / 609/301).       
(4) فتح القدير 1/180، المغني 1423، كشاف القناع 1/215.
(5) حسن: سنن أبي داود  - كتاب الطهارة- باب من قال إذا أقبلت الحيضة تدع الصلاة - حديث: ‏251‏. سنن ابن ماجه  - كتاب الطهارة وسننها- أبواب التيمم -  باب ما جاء في المستحاضة التي قد عدت أيام أقرائها حديث: ‏619‏. المستدرك على الصحيحين للحاكم  - كتاب الطهارة- وأما حديث عائشة - حديث:‏566‏. معرفة السنن والآثار للبيهقي  - كتاب الحيض-باب المبتدأة  - حديث: ‏569‏. السنن الكبرى للبيهقي- كتاب الطهارة-كتاب الحيض -  باب المبتدئة لا تميز بين الدمين-حديث: ‏1488‏. وقال الشيخ الألباني: حديث حسن  انظر حديث رقم: 1510 في صحيح الجامع.   
(6) صحيح البخاري -كتاب الحيض- باب إذا رأت المستحاضة الطهر قال ابن عباس: " تغتسل وتصلي ولو ساعة، ويأتيها زوجها إذا صلت، الصلاة أعظم ".
(7) صحيح: سنن أبي داود  - كتاب الطهارة - باب المستحاضة يغشاها زوجها - حديث: ‏268‏. السنن الكبرى للبيهقي  - كتاب الطهارة كتاب الحيض -  باب صلاة المستحاضة واعتكافها في حال استحاضتها والإباحة لزوجها أن يأتيها حديث: ‏1447‏ قال الشيخ الألباني: إسناده صحيح، رجاله ثقات رجال، أنظر صحيح أبي داود - (2 / 116/ 328).
(8)حسن: سنن أبي داود  - كتاب الطهارة - باب المستحاضة يغشاها زوجها - حديث: ‏269‏. السنن الكبرى للبيهقي  - كتاب الطهارة -كتاب الحيض -  باب صلاة المستحاضة واعتكافها في حال استحاضتها والإباحة لزوجها أن يأتيها حديث: ‏1448‏. قال الشيخ الألباني:  إسناده حسن أنظر صحيح سنن أبي داود - (2 / 116/329).
(9)المغني 2 / 98: ولأن حمنة كانت تحت طلحة، وأم حبيبة تحت عبد الرحمن بن عوف وقد سألتا رسول الله صلى الله عليه وسلم عن أحكام المستحاضة، فلو كان حراما لبينه لهما.
(10)المجموع 2/373، نيل الأوطار 1/ 330.     
(11)المغني 2 / 98، المجموع 2/372.

www.ba8.org

بینێرە بۆ هاوڕێکەت
چاپکردن
ستایڵ
  • قەبارەی فۆنت
    • گەورەکردن:
    • zoomin
    • بچوک کردنەوە:
    • zoomout
  • جۆری فۆنت
    • ههەڵبژاردن:
  • ڕەنگی فۆنت
    • هەڵبژاردن:
  • بنەڕەتی کردنەوە
    • بنەرەتی
ڕێکلام