بەهەشت

‌ووتەی ماڵپەڕ هەندێك لە پێشینان فەرموویانە ئەگەر لە سێ‌ شت لاواز بوویت و نەتتوانی ئەنجامی بدەیت، ئەوا ئەم سێ‌ شتە دەست پێوە بگرە: ئەگەر نەتتوانی خێر و چاكە ئەنجام بدەیت ئەوا خۆت بگرەوە لە شەڕ و خراپە و ئەنجامی مەدە، وە ئەگەر نەتتوانی سوود و قازانج بە خەڵكی بگەیەنیت ئەوا زیانیا لێ‌ مەدە، وە ئەگەر نەتتوانی ڕۆژوو بگریت ئەوا گۆشتی خەڵكی مەخۆ (واتە: غەیبەت مەكە). بابەتە تازەکان مانگى ڕەمەزان : شەوی قــەدر بیروباوەڕى دروست: بیروباوەڕی ڕاستەقینە و دژەكانی بنچینەی شەشەم: بـاوەڕبوون بە قەدەر مانگى ڕەمەزان : جۆرەكانی زمان لە مانگی ڕەمەزان هەمە جۆر: ئاواتی مردووەكان ئافرەتان: پەیامێك بۆ خوشكى پابەندبووم بەئایینەوە مانگى ڕەمەزان : پاداشتى زیاتر لە هەشتا و سێ ساڵ پەرستن لە تەنها یەك شەودا مانگى ڕەمەزان : چۆنێتی زەكاتی سەرفترەدان لە سەردەمی پێغەمبەردا (صلى الله عليه وسلم) قورئان و تەفسیر: تۆ و قورئان لە ڕەمەزاندا پرسیارە تازەکان پرسیاری ژمارە 271: ئایا دەستپەڕ كردن ڕۆژوو بەتاڵ دەكاتەوه يان نا‌؟ وە ئایا كەفارەتەكەى چى یه و چەندە‌ ؟ پرسیاری ژمارە 275: من قوتابى شەشم زۆر هیلاكم دەبێت ئەتوانم بەڕۆژوو نەبم و پارە بدەم لەبرى؟ پرسیاری ژمارە 268: ئەگەر كەسێك لە ئەوروپا بێت دروستە ماڵى باوكى لە كوردستان سەرفترەى بۆ بدەن پرسیاری ژمارە 281: چۆن شەوى ليلة‌ القدر بەسەر بەرین تا نوێژى بەیانى و ئەو زیكرانە كامانەن كە ئەبێت بیكەین پرسیاری ژمارە 282: ئەبێ شەوانی ليلة القدر سەیری سایتە ئیسلامییەكان بکەم و شتی بەسود بخوێنمەوەو گوێش لەقورئان بگرم ؟ پرسیاری ژمارە 416: لە پاش میزكردن و دەرچوون لە سەر ئاو هەست دەكەم بە دەرچوونی چەند دۆڵپەیەك لە میز، ئایا من چیم لە سەرە ؟ پرسیاری ژمارە 151: من كە دەكەومە سوڕى مانگانەوە حەوت ڕۆژ تیا دەبم نازانم كە تەواو ئەبم چۆن نوێژەكانم بگێرمەوە پرسیاری ژمارە 175: ئایا غوسل یان لەش پیسى چۆن دەردەكرێ ؟ پرسیاری ژمارە 150: ئایا نوێژى تەراویح بەس تایبەتە بە مانگى ڕەمەزانەوە؟یان دەتوانى لە جگە لە ڕەمەزانیش بیكەى؟ پرسیاری ژمارە 143: ئایا ئەگەر كەسێ نوێژ قەرزاربێ ئەتوانێ نوێژى سوننەت بكات؟ پرسیاری ژمارە 99: ئایا زەكات دەدرێت بە یەتیم ؟ پرسیاری ژمارە 102: من دەمەوێ زەكات بدەم بەڵام بەو شێوەى كە كاتى خۆى دراوە بە بیت المال
مانگى ڕەمەزان شەوی قــەدر ئەم شەوە فەزڵی گەورەیە، چونكە شەوی هاتنە خوارەوەی قورئانی پیرۆزە، ئەو قورئانەی رێنیشاندەرە بۆ كەسێك دەستی پێوە‌ بگرێت بۆ ڕێگەی سەربەرزی و سەرفەرازی، بەرزیشی دەكاتەوە بۆ چڵەپۆپەی سەرفەرازی و مانەوەی هەتا هەتایی ئوممەتی ئیسلامیش كە شوێنكەوتووی سوننەتەكانی پێغەمبەركەیەتی صلى الله عليه وسلم شوێن پێ بە شوێن پێ، لەم شەوەدا ئاڵا هەڵ ناكات، و كەوان دانانێ، بەڵكو پێش بڕكێ دەكەن لە زیندو كردنەوەی بە بیر و باوەڕەوە لە گەڵ چاوەڕێ كردنی پاداشت لە لایەن خواوە. ها بگرە برای موسوڵمان ئەمەش ئەو ئایەتە قورئانیانە و ئەو فەرموودانەی پێغەمبەرە صلى الله عليه وسلم كە لێی وە دەیگێڕنەوە و دەربارەی ئەم شەوە هاتووە، ئەوەش بەم شێوەیە:	بیروباوەڕى دروست بیروباوەڕی ڕاستەقینە و دژەكانی بنچینەی شەشەم: بـاوەڕبوون بە قەدەر باووەڕبوون بەقەدەر باوەڕبوون بە چوارشت لە خۆ دەگرێ‌: یەكەم: خوای گەورە عیلمی ئەوەی ڕویداوە، و ئەوەش ڕووئەدات زانیویە و دەیزانێ‌، باری بەندەكان و زۆری و ئاكامی كردەوەیان دەزانێ‌ وە كاروباریان لە خوا ون نابێ‌. وەك دەفەرمووێ‌: [إِنَّ اللّهَ بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ] [الأنفال: 75 ] . واتە: بەڕاستی خوای پەروەردگار زانا و بە ئاگایە بە هەموو شتێ‌. وە دەفەرمووێ‌: [ لِتَعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ وَأَنَّ اللَّهَ قَدْ أَحَاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْمًا] [ الطلاق: 12 ] . واتە: تا بزانن كە خوا بەسەر هەموو شتێكدا بەتوانایە و بەڕاستی خوا زانستی بە هەموو شتێك هەیە. دووەم: خوا ئەوەی تەقدیری كردبێ‌ و بڕیاری دابێ‌ و نوسیویەتی، وەكو دەفەرمووێ‌: [ قَدْ عَلِمْنَا مَا تَنْقُصُ الْأَرْضُ مِنْهُمْ وَعِنْدَنَا كِتَابٌ حَفِيظٌ ] [ ق:4 ] . واتە: بەڕاستی ئێمە دەزانین كە خۆڵ چ ڕادەیەك لە لەشیان كەم دەكاتەوە و دەیكاتە خۆڵ، و كتێبێ‌ كە پارێزەری هەموو شتێكی تێدایە كە (اللوح المحفوظ)ـە لای ئێمەیە.
مانگى ڕەمەزان جۆرەكانی زمان لە مانگی ڕەمەزان زمانێك لە خزمەتی پەروەردگار و زمانێك لە خزمەتی شەیتان الحمد لله وحده، و الصلاة والسلام على من لا نبي بعده، و بعد : موسڵمانانی یەك خوا پەرست، گەر ڕۆژوو گرتن تەنها خۆگرتنەوە بوایە لە خواردن و خواردنەوە ئەوا لە ڕۆژوو گرتن ئاسان تر نەدەبوو، بەڵام ئەم هەڵە تێگەیشتنەی زۆرێكمان وای كردوە لەگەڵ تەواو بوونی ڕەمەزان زۆرێكمان تەنها برسێتی و تینوێتیەكەمان بۆ ئەمێنێتەوە لەگەڵ تاوانێكی زۆر، هۆكاری سەرەكی ئەم ئەنجامەش پارچە گۆشتێكی بچوكە كە ڕەنگەی بەشی تێربوونی پشیلەیەكی برسی نەكات كەچی بەهۆیەوە مرۆڤێكی چوارشانە ئەچێتە دۆزەخەوە. بە واتایەكی تر یەكێك لە هۆكارە سەرەكیەكانی خۆشبەختی و كوێرەوەری ژیان مرۆڤ (زمانە). هەروەك پێغەمبەر صلى الله عليه وسلم بە (معاذ بن جبل ) ی ووت: لە باری دایكت بچوبایەیت، ئایا هەموو ئەو كەسانەی كە لە سەر ڕووخساریان فڕێ‌ دەدرێنە ناو ئاگری دۆزەخەوە مەگەر بەروبومی قسە خراپەكانیان نیە ! وە ئەفەرموێت: زۆرترین شتێك خەڵكی بخاتە دۆزەخەوە زمان و داوێنە. هەروەها ئەفەرموێت: زینای زمان قسە كردنە.	هەمە جۆر ئاواتی مردووەكان بسم الله الرحمن الرحیم الحمد لله وحدة، و الصلاة والسلام على من لا نبي بعده.و بعد: لە ژیانی دونیا كاتێك شتێكمان لەدەست ئەچێ‌ ئاواتی گەڕانەوەی ئەكەین، كە ڕەنگە لە دەست چونی ئەو شتە خێری تیا بوبێت بۆمان بەڵام ئێمە بە خۆمان نازانین، یان زۆرجار لە تاقیكردنەوەیك سەركەوتوو نابین ئاواتی گەڕانەوەی كات ئەكەین لە كاتێكدا دڵنیاین دەرفەتی تر لە پێشمانە، هەركەسەو لە دونیا ئاواتی شتێك ئەكا كاتێكێش ئاواتەكەی بەدی نایەت ئەگەر موسڵمان بێ‌ ئەوا دڵتەنگ نابێ‌ چونكە دەزانێ‌ كەوا خوای پەروەردگار ئەفەرموێ‌: [ وَعَسَى أَن تُحِبُّواْ شَيْئاً وَهُوَ شَرٌّ لَّكُمْ وَاللّهُ يَعْلَمُ وَأَنتُمْ لاَ تَعْلَمُونَ ] (البقرة: 216) واتە: ڕەنگە حەزتان لە شتێك بێ‌ و پێتان خۆش بێت كەچی شەڕ و خراپ بێت و ئاكامەكەی باش نەبێت بۆتان، بێگومان خوا خۆی دەزانێ‌ چ شتێك چاكە و چ شتێك خراپە بەڵام ئێوە نازانن.
ئافرەتان پەیامێك بۆ خوشكى پابەندبووم بەئایینەوە ئەڵێن زۆرێك لەئافرەتانى پابەندبوو بەئایین پێچەوانەن سەبارەت بەپابەندبوونەكەیان بەئایینەوە ئەوەش لەبەرئەوەیە كەهەڵناسن بەبینینى ڕۆڵێكى ئاشكرا لەبانگەشەكردن بۆلاى خواى پەروەردگار لەگەڵ ئەوەى كەهەستیش دەكەن بەو هێرشە دڕندە بەردەوامەى كەدەكرێتەسەر ئافرەتانى موسڵمان ئەوانەى كەهەوڵى ئەوەیانە كەدووریان بخەنەوە لەئایینەكەیان وەلەگەڵ ئەوەى كەهەستیش دەكەن بەو دوورى یە گەورەیەى كەلەزۆرێك لەئافرەتانى كۆمەڵگاكەمان دەبینرێت دووركەوتنەتەوە لەفەرمانەكانى شەرع. لەگەڵ ئەوەشدا ئەبینن ئەوەى كەبەسەر ئوومەتەكەدا هات لەناسۆرى و دەردەسەرى ئەوەش هیچ چارەسەرێكى نى یە ئیللا گەڕانەوە نەبێت بۆلاى خواو بانگەشەكردن بۆ ئەوە. هەروەها لەگەڵ ئەوەش زۆربەیان گەشتوونەتە ئەوەى كەڕۆڵیان گەورەترین ڕۆڵەو گرنگە بۆ چاككردنى ئافرەتان لەكۆمەڵگاكەماندا. ئایا ئەمە ڕاستە؟!	مانگى ڕەمەزان پاداشتى زیاتر لە هەشتا و سێ ساڵ پەرستن لە تەنها یەك شەودا موسڵمانى یەك خواپەرست زۆرێكمان لە هەوڵ و كۆششى بەردەوامداین بۆ بەدەستهێنانى بژێوى ژیانمان تا واى لێ هاتووە پەرستنەكانمان لە یادچووە لە كاتێكدا دڵنیانین لەوەى كە ئایە مردن دەرفەتمان ئەدات ئەو بڕە سامانە سەرف بكەین كە بەدەستمان هێناوە؟ بۆیە زۆرجار بۆ ئاوەدانكردنەوەى ماڵى دونیا خۆمان ماندوو ئەكەین و لەگەڵیا ماڵى قیامەتمان وێران ئەكەین لەكاتێكدا ئاوەدانكردنەوەى ماڵى قیامەتمان ئاسانە و ماندبونێكى زۆرى ناوێ بەڵام وێران كردنى پێوستى بە هەوڵێكى زۆر هەیە، ڕێگایەكى دوورمان گرتۆتە بەر بەمەبەستى گەشتن بە خۆشبەختى كەچى ڕێگاى خۆشبەختى زۆر ئاسانە و زۆریش نزیكە لێمانەوە.
مانگى ڕەمەزان چۆنێتی زەكاتی سەرفترەدان لە سەردەمی پێغەمبەردا (صلى الله عليه وسلم) سوپاس و ستایش بۆ ئەو خوایەی كە زەكاتی سەرفترەی واجب كردووە لە سەر موسوڵمانان لە مانگی ڕەمەزانی پیرۆزدا، وە صەڵات و سەلامی لە سەر ئەو پێغەمبەرە خۆشەویستە بێت (صلى الله عليه وسلم) كە چۆنێتی سەرفترە دانی بۆ ئوممەتەكەی ڕوون كردووەتەوە بە جوانترین شێواز. 1 ـ حوكمەكەی: زەكاتی سەرفترە فەرز و واجبە لە بەر ئەو فەرموودەیەی (ابن عمر رضي الله عنه) كە فەرموویەتی: ((فرض رسول الله (صلى الله عليه وسلم) زكاة الفطر من رمضان على الناس)). واتە: پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم) زەكاتی سەرفترەی فەرز كرد بە سەر خەڵكیدا لە مانگی ڕەمەزاندا. 2 ـ لە سەر كێ واجب دەبێ ؟ زەكاتی سەرفترە (واجب) دەبێ‌ لە سەر هەموو بچووك و گەورە ونێرینە و مێ‌ینە وئازاد و بەندەیەك لە موسڵمانان لە یەر فەرموودەكەی (ابن عمر رضي الله عنه) كە فەرموویەتی: پێغەمبەری خوا (صلى الله عليه وسلم) زەكاتی سەرفترەی فەرز كردووە بە بڕی (صاع)ێك لە خورما یان (صاع)ێك لە جۆ لە سەر بەندە و ئازاد و نێر و مێ‌ و بچووك و گەورەی موسوڵمانان.	قورئان و تەفسیر تۆ و قورئان لە ڕەمەزاندا الحمد لله رب العالمين، والصلاة والسلام على رسول الله الأمين وعلى آله وأصحابه أجمعين... أما بعد. قورئانى پیرۆز ئەو كتێبەى خواى گەورەیە كە بە پارێزگارى خوا پارێزراوە، لە هەموو دەستكارى و گۆڕان و چەوەشەكاریەك، یان لە هەموو زیادكركردن و كەم كردنێك، خواى گەورە دەفەرمووێت: [ إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ وَإِنَّا لَهُ لَحَافِظُونَ ] (سورة الحجر: 9)، واتە: بەڕاستى ئێمە خۆمان قورئانمان دابەزاندووە و خۆشمان دەیپارێزین. وە ئەم قورئانە دوایین كتێبێكە كە خواى گەورە دایبەزاندووە بۆ مرۆڤ، چاكترینیانە و باڵادەستیشە بەسەر هەموویاندا، خواى گەورە دەفەرمووێت: [ وَأَنزَلْنَا إِلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِّمَا بَيْنَ يَدَيْهِ مِنَ الْكِتَابِ وَمُهَيْمِنًا عَلَيْهِ ] (المائدة: 48). واتە: ئێمە قورئانمان بۆ تۆ ـ ئەى محمد صلى الله عليه وسلم ـ دابەزاندووە، بە ڕاستى كە هیچ گومانێكى تێدا نیە كە لە لایەن خواوەیە، وە ڕاستى و دروستى كتێبەكانى پێش خۆیشى دیارى دەكات كە باسی قورئانى تێدا كراوە، و ئەم قورئانەش چاودێرى و دادوەرە بەسەر كتێبەكانى پێشو. كە بەڕاستى گەورەترین موعجیزەیە، و هیدایەتێكى گەورەیە بۆ خەڵكى، [ الَر كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ إِلَى صِرَاطِ الْعَزِيزِ الْحَمِيدِ ] (إبراهيم: 1)، واتە: ئەم قورئانە كتێبێكە دامانبەزاندووە بۆ تۆ ئەى محمد صلى الله عليه وسلم بۆ ئەوەى خەڵكى لە تاریكایەكانى هاوەڵ بڕیاردان و نەفامى دەربهێنیت و بەرەو ڕووناكى و نورى ئیمان بەویستى خواى باڵادەست و سوپاس كراو.

فقه السنة بە كوردى شەوی قەدر (ليلة‌ القدر) ئیعتیكاف ئەوانەی ڕۆژوو بەتاڵ ئەكەنەوە ئەو شتانەی بۆ ڕۆژووان ڕەوایە ئاداب و ڕەوشتی ڕۆژوو	مێژووى موسڵمانان باسی سێیەم::گرنگترین ڕوداوەكانی خیلافەتی عوسمان رضي الله عنه باسی دووەم::عوسمانی كوڕی عەففان لە چەند دێڕێكدا بەشی سێیەم::خیلافەتی ئەمیری ئیمانداران عوسمانی كوڕی عەففان رضي الله عنه باسی دووەم::گــرنــگترین ڕووداوەكــــانی ســـەردەمــــی عومەری كوڕی خەتتاب رضي الله عنه: بەشی دووەم::خیلافەتی ئەمیری ئیمانداران عومەری كوڕی خەتتاب	ئافرەتان پەیامێك بۆ خوشكى پابەندبووم بەئایینەوە ئەى خوشكم بەهەشت یا خۆدەرخستن و خۆڕازاندنەوە؟؟؟ خراپیەكانى خۆدەرخستن گەنجینەكانى ئافرەت بۆهەموو ئافرەتێكى خاوەن مێرد
منداڵ و پەروەردە مافەكانی دایك و باوك جێگەی نوستنى منداڵان لەیەكتری جیا بكەنەوە ژن دەتوانێ خەمی مێردەكەى كەم بكاتەوە منداڵ شەفاعەت بۆ دایك و باوكى دەكات دایك و باوك كە منداڵیان دەمرێ و ئارامى لەسەر دەگرن پاداشتیان بۆ هەیە	ژن هێنان و شوو كردن خۆشوشتنى ڕۆژی هەینى پێویستە(1) جوتبون لەگەڵ ژنى حەیزدار حەرامە جوتبون لە ڕێی كۆمەوە حەرامە ئەوكەسەى لە ڕۆژی هەینى لەگەڵ هاوسەرەكەى جوت ببێ، پاداشتى بۆ دەنوسرێ دەست كەوتنى خێر و پاداشت لەكاتی جوتبوندا	گوڵبژێری فەتوا ماوەی خەتم كردنی قورئان حوكمی لەبەركردنی ئەو جل وبەرگانە چی یە كە وێنەی تێدایە؟ ئەگەر ئافرەتێك پاش نوێژی بەیانی پاك بووەوە ئایا دەتوانێت ئەو رۆژە بەرۆژوو بێت؟ ئایاغەیبەت كردن لە ڕەمەزاندا دەبێتە هۆی بەتاڵ بونەوەی ڕۆژوو ؟ ئایا پێویستە لەسەر زەیستان بەرۆژوو بێت‌و نوێژ بكات ئەگەر پێش چلەی پاك بێتەوە؟
چیرۆك لە خەودا بینیم وریاى تەلەفۆن بە بۆ كەسێك كە دڵی هەبێت سوێند بەخوا خوا لێتخۆش نابێت فەخرو شانازی كردن بەسەر خەڵكیدا	لاوان چەند كۆسپێك لە ڕێگاى لاواندا:نۆیەم: ناڕەحەتى پرۆسەى هاوسەرگیرى چەند كۆسپێك لە ڕێگاى لاواندا:هەشتەم: خوێندنەوەى هەندێك نووسراوى ڕووخێنەر چەند كۆسپێك لە ڕێگاى لاواندا:حەوتەم: ژینگەى دەورووبەر چەند كۆسپێك لە ڕێگاى لاواندا:شەشەم: نەبوونى هیممەت و ورەبەرزى چەند كۆسپێك لە ڕێگاى لاواندا:پێنجەم: دەست بەتاڵى	هەمە جۆر ئاواتی مردووەكان حوكمى گۆرانى و مۆسیقا ڕوونكردنەوەى پێویست سەبارەت بە هەندێك لە سوننەت و بیدعەكانى مانگى (شەعبان) بۆ هەموو پیاوێكى خێزاندار گوێ لە كێ بگرین ؟؟!

ببورە، لاپەڕەی سەرەکی بۆ چاپکردن ناشێت.