ماڵپەری بەهەشت

بەشە سەرەکیەکان
پرسیار و وەڵامی شەرعی
ئاماری ماڵپەڕ




ڕێکلام
وەسێتنامەی شەرعی سەبارەت بە: (پرسە و تەعزێ‌ و تەعزێباری دوای مردنـم)‏

وەسێتنامەی شەرعی سەبارەت بە: (پرسە و تەعزێ‌ و تەعزێباری دوای مردنـم)‏
ئەم وەسێتنامەیە دەنووسم بۆ ئەوەی لە گۆڕەكەمدا سـزا نەدرێـم
ئەگەر منتان خۆشدەوێت ئەوا مەمكەن بە قوربانی گلەیی و لۆمەی خەڵكی
پێغەمبەری خوا (‏صلى الله عليه وسلم) فەرموویەتی: [الْمَيِّتُ يُعَذَّبُ فِي قَبْرِهِ بِالنِّيَاحَةِ عَلَيْهِ] (1)، واتە: مردوو لە گۆڕەكەیدا سـزا دەدرێت بە هۆی ‏شیوەن و ئەو كارە ناشەرعییانەی كەوا كەسوكارەكەی بـۆی ئەنـجامدەدەن.‏
ئەمەش لەبەر ئەوەیە كە (شیوەن و ئەو كارە ناشەرعییانەی كەسوكاری مردوو بـۆی ئەنـجامدەدەن) لە داب و نەریتەكانی سەردەمی ‏جەهالەت و نەفامین و ئیسلام قەدەغەی كردوون: پێغەمبەری خوا (‏صلى الله عليه وسلم‏) فەرموویەتی: [أَرْبَعٌ فِي أُمَّتِي مِنْ أَمْرِ الْجَاهِلِيَّةِ لَنْ يَدَعَهُنَّ النَّاسُ: النِّيَاحَةُ...] (2)، واتە: چوار شت لە نێو ئوممەتەكەمدا لە داب و نەریتەكانی سەردەمی نەفامین و خەڵكی وازیان لێناهێنن: شیوەن كردن ‏و كاری ناشەرعی ئەنجامدان بە هۆی مردنی كەسێكەوە.... وە (كۆبوونەوەی دەوری خاوەن مردوو و دروست كردنی خواردنی دوای دەفن ‏كردنی بەشێكن لە (شیوەن / النِّێاحَە) و لە داب و نەریتەكانی سەردەمی جەهالەت و نەفامین: عَنْ جَڕيڕ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ الْبَجَلِيِّ (رضي الله عنه) قَالَ: ((كُنَّا نَعُدُّ [وفـي روايةٍ: نَرَى] الاِجْتِمَاعَ إِلَى أَهْلِ الْمَيِّتِ، وَصَنِيعَةَ الطَّعَامِ بَعْدَ دَفْنِهِ مِنَ النِّيَاحَةِ))(3)، واتە: ئێمەی صەحابەكانی پێغەمبەر (‏صلى الله عليه وسلم‏) ‏كۆبوونەوەی دەوری خاوەن مردوو و دروست كردنی خواردنی دوای دەفن كردن و ناشتنـیمان بە شیوەن (النِّيَاحَة) دەژمارد.‏
وە زانایانی شافعی مەزهەب ڕەحمەتی خوایان لێبێت ئەم كارانەیان بە ناپەسەند و بیدعە و مەینەتی داناوە:‏
قال الإمام النووي في الـمجموع: (5 / 306): (وأما الـجلوس للتعزية: فنصَّ الشافعي والمصنف [أي الشيرازي] وسائر الأصحاب على كراهته، ونقله الشيخ أبو حامد في "التعليق"، وآخرون عن نص الشافعي قالوا: يعنـي بالـجلوس لـها: أن يجتمع أهلُ الميتِ في بيتٍ فيقصدهم من أراد التعزية، قالوا: بل ينبغي أن ينصرفوا في حوائجهم فمن صادفهم عزاهم، ولا فرق بين الرجال والنساء في كراهة الجلوس لـها، صرح به المحاملي ونقله عن نص الشافعي رحمه الله في "الأم"، قال الشافعي في "الأم": "وأكره الـمآتِمَ: وهي الجماعة وإن لـم يكن لهم بُكاء، فإن ذلك يُجَدِّدُ الـحُزن ويكلف الـمؤنة مع ما مضى فيه من الأثر [أي حديث جرير رضي الله عنه] " هذا لفظه في "الأم"، وتابعه الأصحاب عليه واستدل له المصنف وغيره بدليل آخر: وهو أنه مُـحدَثٌ)...
وقال الْخَطِيبُ الشِّرْبِينِيُّ في "مغنـي الـمحتاج إلى معرفة ألفاظ الـمنهاج": (وَيُكْرَهُ الْجُلُوسُ لَهَا بِأَنْ يَجْتَمِعَ أَهْلُ الْمَيِّتِ بِمَكَانٍ لِيَأْتِيَهُمْ النَّاسُ لِلتَّعْزِيَةِ ؛ لِأَنَّهُ مُحْدَثٌ وَهُوَ بِدْعَةٌ ؛ وَلِأَنَّهُ يُجَدِّدُ الْحُزْنَ وَيُكَلِّفُ الْمُعَزِّيَ) [(ج 4 / ص 289)] ، وفيه أيضا: (قَالَ ابْنُ الصَّبَّاغِ وَغَيْرُهُ: أَمَّا إصْلَاحُ أَهْلِ الْمَيِّتِ طَعَامًا وَجَمْعُ النَّاسِ عَلَيْهِ فَبِدْعَةٌ غَيْرُ مُسْتَحَبٍّ، رَوَى أَحْمَدُ وَابْنُ مَاجَهْ بِإِسْنَادٍ صَحِيحٍ عَنْ جَڕيڕ بْنِ عَبْدِ اللَّهِ (رضي الله عنه) قَالَ: "كُنَّا نَعُدُّ الِاجْتِمَاعَ عَلَى أَهْلِ الْمَيِّتِ وَصُنْعَهُمْ الطَّعَامَ مِنَ النِّيَاحَةِ") [(ج 4 / ص 369)] .
وە بەداخەوە تاوەكو ئیستاش ئەو كارە ناشەرعییانەی سەردەمی جەهالەت و نەفامی ئەنجامدەدرێن و بوونەتە بەشێك لە داب و نەریتی ‏ناو كۆمەڵگای ئەم سەردەمە لە (تەعزێ‌ بۆ دانان بە شێوازی: دانیشتن و ڕاوەستانی كەسوكاری مردووەكە لە شوێنێكی تایبەتدا وەك لە ‏‏(ماڵ) یان لە (خێمە) یان لە (هۆڵ) یان لە (مزگەوت) بۆ پێشوازی كردن لەو كەسانەی كە بە مەبەستی پرسە و سەرەخۆشی لـێ‌كردن دێن ‏بۆ لایان و لەگەڵیاندا كۆدەبنەوە، هەروەها ئاودان و پاشان ناندان بەو خەڵكانەی كە دێن بۆ تەعزێ‌ و دادەنیشن و دەمێننەوە)، ئەم دوو ‏كارەش هەردووكیان بە پێ‌ی ئەو بەڵگانەی سەرەوە نــاشەرعین و بە جۆرێك لە جۆرەكانی (النِّيَاحَة) دەژمێردرێن و بە هـۆیانەوە مردوو سـزا ‏دەدرێت لە ناو گۆڕەكەیدا.‏
[اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ]
-----------------------
[جـــا لەبەر ئەوەی كە لە گۆرِەكەمدا سـزا نەدرێـم ئەم وەسێتنامەیە دەنووسم: ‏]
من كە ناوم (.................................................): ‏
بە شایەتـی هەردوو بەڕێز:
شایەتـی یەكەم: (...............................................).‏
‏ شایەتـی دووەم: (...............................................).‏
ئەمەیە وەسێتەكەم سەبارەت بە پرسە و تەعزێ‌ و تەعزێباری دوای مردنـم:‏
‏1 ـ ڕازی نیم و تەبەڕادەكەم لەوەی كە تەعزێم بۆ دابنێن بە شێوازی: دانیشتن و ڕاوەستانی كەسوكارەكەم لە شوێنێكی ‏تایبەتدا وەك لە (ماڵ) یان لە (خێمە) یان لە (هۆڵ) یان لە (مزگەوت) بۆ پێشوازی كردن لەو كەسانەی كە بە مەبەستی پرسە و ‏سەرەخۆشی لـێ‌كردن دێن بۆ لایان و لەگەڵیاندا كۆدەبنەوە.‏
بەڵكو وەسێت دەكەم كە لە پاش مردنـم بە شێوازێكی شەرعی و لەسەر سوننەتی پێغەمبەر (‏صلى الله عليه وسلم‏) بمشۆرن و كفنم بكەن و ‏نوێژی مردووم لەسەر بكەن و بمنێژن و دوای ناشتنم دوعای لـێ‌خۆشبوون و دامەزرانم بۆ بكەن، وە لە پاش ئەم كارە شەرعییانە ‏هەمووتان بڵاوەی لـێ‌بكەن و بڕۆن بۆ سەر ئیش و كاری خۆتان...‏
وە هەركەسێك لە خزمان و دۆستان ویستی بە هۆی مردنی منەوە پرسە و سەرەخۆشی بكات لە كەسوكارەكەم ئەوا با لە هەر ‏شوێنێك پێیان گەیشت (چ لە مزگەوت یان لە بازاڕ یان لە دەوام یان لە ڕێگاوبان) یان بە تەلەفۆن یان بە نامە پرسە و ‏سەرەخۆشیان لـێ‌ بكات و نەیەت بۆ لایان و لەگەڵیاندا كۆنەبێتەوە.‏
‏2 ـ هەروەها ڕازی نیم و تەبەڕادەكەم لـە نان و ئاودان بەو خەڵكانەی كە دێن بۆ تەعزێ‌ و دادەنیشن و دەمێننەوە، بەڵكو بــا ‏خزمان و دۆستان و دراوسێكان خواردن دروست بكەن بۆ كەسوكارەكەم وەك پێغەمبەر (‏صلى الله عليه وسلم‏) فەرموویەتی: ((اصْنَعُوا لآلِ جَعْفَرٍ طَعَامًا فَإِنَّهُ قَدْ أَتَاهُمْ أَمْرٌ شَغَلَهُمْ)) صحيح سنن أبـي داود رقم: (3132).
‏3 ـ هەروەها ڕازی نیم و تەبەڕادەكەم لـە دروست كردنی خواردنی (سێ‌ ڕۆژە، حەفتە، چــلــە، سەرساڵ).‏
‏4 ـ هەروەها ڕازی نیم و تەبەڕادەكەم لـەوەی كەوا تەنانەت تەنها یەك دیناریش خەرج بكرێت بۆ كڕینی نان و ئاو بۆ خەڵكانی ‏هاتوو بۆ تەعزێ‌.. یان بۆ بە كرێ‌ گرتنی كورسی و خێمە.. یان بۆ بە كرێ‌ گرتنی قورئان خوێن !!! چونكە هەموو ئەمانە ‏ناشەرعین، وە پێغەمبەر (‏صلى الله عليه وسلم‏) فەرموویەتی: [اقْرَءُوا الْقُرْآنَ وَاعْمَلُوا بِهِ وَلاَ تَأْكُلُوا بِهِ] الـجامع الصغير للسيوطي رقم: (1168) وصححه الألبانـي واتە: قورئان بخوێننەوە و كردەوەی پێ‌بكەن و نانی پێ‌ مـەخۆن و كاسپی مەكەن.‏
‏5 ـ هەروەها ڕازی نیم و تەبەڕادەكەم لـەوەی كەوا ئافرەتان شیوەنم بۆ بكەن بە لە گۆنادان و یەخەدادڕین و هاواركردنی نەفامكارانە، ‏چونكە پێغەمبەر (‏صلى الله عليه وسلم‏) فەرموویەتی: [لَيْسَ مِنَّا مَنْ ضَرَبَ الْخُدُودَ، وَشَقَّ الْجُيُوبَ، وَدَعَا بِدَعْوَى الْجَاهِلِيَّةِ] (صحيح البخاري رقم: (1297)
‏6 ـ هەروەها ڕازی نیم و تەبەڕادەكەم لـە تەعزێباری و غەمباری دەربڕین بۆم لە دوای سێ‌ ڕۆژ لە مردنم جگە لە خێزانەكەم ‏نەبێت كە شەرع رێگای داوە بۆ ماوەی چوار مانگ و دە ڕۆژ لـە تەعزێباریدا ببێت، چونكە پێغەمبەر (‏صلى الله عليه وسلم‏) فەرموویەتی: ((لاَ يَحِلُّ لاِمْرَأَةٍ تُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الآخِڕ: أَنْ تُحِدَّ عَلَى مَيِّتٍ فَوْقَ ثَلاَثٍ، إِلاَّ عَلَى زَوْجٍ فَإِنَّهَا تُحِدُّ عَلَيْهِ أَرْبَعَةَ أَشْهُرٍ وَعَشْرًا)).
ئەمەیە كە بەندەی فەقیر بۆ ڕەحمەتی خوای میهرەبان وەسێتی پـێ‌ دەكات سەبارەت بە (پرسە و تەعزێ‌ و تەعزێباری دوای ‏مردنـم) كە كەسوكار و منداڵەكانم كاری پێ بكەن لە دوای مردنم:‏
ـ گەر كاری پێ بكەن ئەوا ئەجر و پاداشتیان بۆ هەیە (إن شاء الله).. ‏
ـ وە تەبەڕادەكەم و نــاڕازیـم لە هەموو كاروكردارێك كە پێچەوانەی شەرع بێت یان پێچەوانەی ئەمە بێت كە لەم وەسێتەدا ‏نووسیومە: [فَمَنْ بَدَّلَهُ بَعْدَمَا سَمِعَهُ فَإِنَّمَا إِثْمُهُ عَلَى الَّذِينَ يُبَدِّلُونَهُ إِنَّ اللَّهَ سَمِيعٌ عَلِيمٌ] (سورة البقرة181).
هەر كەسێك دوای خوێندنەوە و بیستنی ئەم وەسێتە بیگۆڕی و كاری پێ نەكات: ئەوا ئەو كەسانەی كە دەیگۆڕن و كاری ‏پێ‌ناكەن تەنها ئەوان بەرپرسیارن و تاوانبارن، وە منی وەسێتكار گوناهی هەڵناگرم.. خوایە تۆ شاهید بە لەسەر ئەمە.‏
اللهُمَّ اجعلْ خيرَ عمـري آخرَهُ ... وخيـرَ أعمالـي خواتِـمَهَـا.... وخيـرَ أيامـي يـوم ألقـاك
===========================
(1) صحيح البخاري رقم: (1292) وصحيح مسلم رقم: (1282) وصحيح سنن النسائي رقم: (1853)، فائدة: ذهب الجمهور إلى أنَّ هذا (الـحديث محمول على من أوصى بالنوح عليه ، أو لـم  يوص بتركه مع علمه بأن الناس يفعلونه عادة، ولِهذا قال عبد الله بن المبارك: "إذا كان ينهاهم في حياته ففعلوا شيئا من ذلك بعد وفاته لَمْ يكن عليه شيء") "أحكام الجنائز" ص: (29).
واتە: زۆربەی زانایان بۆ ئەوە ڕۆیشتوون كەوا ئەم فەرموودەیە بە ئەو كەسە لێكدەدرێتەوە كە وەسێت دەكات بەوەی كە لە پاش مردنی شیوەنی بۆ بكەن و تەعزێ‌ی بۆ دابنێن، ‏یان وەسێت ناكات بە وازهێنان لە (شیوەن بۆ كردن و تەعزێ‌ بۆ دانان) لە كاتێكدا كە دەزانێت خەڵكی ئەو كارانە دەكەن وەك داب و نەریت و عادەت، وە لەبەر ‏ئەمە (عبد الله بن المبارك [118 ـ 181 ك] ) فەرموویەتی: ئەگەر لە ژیانیدا ڕێگری ئەو كارانەی لـێ‌كردبن و پێیانی ڕاگەیاندبێ‌ كە ناشەرعین بەڵام ئەوان لە پاش ‏مردنی شتێك لەو كارانەیان ئەنجامدا ئەوا ئەو كەسە هیچی لەسەر نییە. [لەبەر ئەمە پێویستە ئەم وەسێتە بنووسیت و خۆت لە بەرپرسیارێتی دەرباز بكەیت]
(2) صحيح البخاري رقم: (3561) صحيح مسلم رقم: (2157) وصحيح سنن الترمذي رقم: (1001) واللفظ له.  (3) رواهُ الإمام أحمد رقم: (6905) وابن ماجه (1/490) والرواية الأخرى لهُ، وإسنادهُ صحيح على شرط الشيخين، وصححهُ النووي في ((المجموع)): (5/306) والبوصيري في ((الزوائد)) وصححه الألباني في صحيح سنن ابن ماجه رقم: (1612) وفي "أحكام الجنائز" ص: (210).
[تێبینی: هەر بەرِێزێك دەیەیۆت هاوشێوەی ئەم وەسێتە بنوسێت ئەم فایلەی خوارەوە دابەزێنێت كە بە جوانی ئامادە كراوە]


فایلی هاوپێچ:
ناوی فایل
کێش
٢٢٧.٠٣ کیلۆ بایت
داگرتن
داگرتن
ژمارەی داگرتن
١٢٩٣

www.ba8.org

بینێرە بۆ هاوڕێکەت
چاپکردن
ستایڵ
  • قەبارەی فۆنت
    • گەورەکردن:
    • zoomin
    • بچوک کردنەوە:
    • zoomout
  • جۆری فۆنت
    • ههەڵبژاردن:
  • ڕەنگی فۆنت
    • هەڵبژاردن:
  • بنەڕەتی کردنەوە
    • بنەرەتی
ڕێکلام