</tr

سایتى به‌هه‌شت - رِێگاى رِه‌زابونى خواو به‌هه‌شته‌كه‌ى - ئه‌و ئیسلامه‌یه‌ كه‌ سه‌له‌فى صاڵح - پێغه‌به‌ر صلى الله عليه وسلم و هاوه‌ڵانى رضي الله عنهم - له‌سه‌رى بوون

 

لاپه‌رِه‌ى سه‌ره‌تا

قورئانى پیرۆز

زانستى فه‌رمووده‌

بیروباوه‌رِ

كتێبخانه‌

وتار و ده‌رس

په‌روه‌رده‌ و خێزان

ئافره‌تان

گۆڤار

به‌هه‌شت

چیرۆك

پرسیارو وه‌ڵام

گۆڤارى رِێگاى رِاست

به‌هه‌شت لوتكه‌ی ئومێد و ئامانجی ژیانی ئیماندارانه‌، ئێمه‌ش لێره‌وه‌ له‌م مینبه‌ره‌وه‌ له‌روانگه‌ی پێشینانه‌وه‌ له‌گه‌ڵ میوانه‌كانماندا به‌ره‌و به‌هه‌شت هه‌نگاو هه‌ڵده‌گرین ،به‌هه‌شت ماڵ ومینبه‌روسه‌كۆی ئه‌وانه‌یه‌ كه‌له‌ئاسوده‌یی ده‌گه‌رِێن له‌دنیایه‌كدا كه‌پرِه‌ له‌مه‌ینه‌ت وخه‌م وزبری وگومان ودڵه‌راوكێ ئێمه‌ له‌ به‌هه‌شته‌وه‌ ئارامی ودڵنیایی ده‌كه‌ینه‌ دیاری.

پرسیار

من زیاتر له‌ 4 ساڵه‌ ده‌ستپه‌رِ ده‌كه‌م ئێستا زۆر په‌شیمان ده‌بێ چى بكه‌م خوا لێم خۆش بێ ?

وه‌ڵام

(دامركاندنه‌وه‌ی شه‌هوه‌ت به‌ ده‌ست) یان (ده‌رهێنانی مه‌نی به‌ ده‌ست) یان (ده‌ست په‌رِ) یان (خۆرِه‌حه‌ت كردن به‌ ده‌ست) كه‌ به‌ عه‌ره‌بی پێی ده‌وترێت (استمناء) یان (العادة‌ السرية‌) كارێكی حه‌رامه‌ و ناشه‌رعى یه‌ و دروست نى یه‌ چ بۆ كورِان بێت یان بۆ كچان له‌ به‌ر ئه‌م به‌ڵگانه‌ی خواره‌وه‌ :
1 ـ خوای گه‌وره‌ فه‌رموویه‌تی :
[وَالَّذِينَ هُمْ لِفُرُوجِهِمْ حَافِظُونَ (5) إِلَّا عَلَى أَزْوَاجِهِمْ أوْ مَا مَلَكَتْ أَيْمَانُهُمْ فَإِنَّهُمْ غَيْرُ مَلُومِينَ (6) فَمَنِ ابْتَغَى وَرَاء ذَلِكَ فَأُوْلَئِكَ هُمُ الْعَادُونَ (7) ] [سورة المؤمنون] .

واته‌ : ئه‌وانه‌ی كه‌ عه‌وره‌تیان ده‌پارێزن ئیللا له‌ خێزانه‌كانیان و كه‌نیزه‌كه‌كانیان نه‌بێت ئه‌وانه‌ له‌مه‌دا هیچ لۆمه‌یه‌كیان له‌ سه‌ر نى یه‌ ، هه‌ر كه‌سێك به‌دوای جگه‌ له‌مه‌دا بگه‌رِێت و عه‌وره‌تی تێدا به‌ كار بێنێت ئه‌وا ئه‌وانه‌ سنوری خوایان شكاندووه‌ و ته‌عه‌دا و سته‌میان كردووه‌ .
ئه‌مه‌ ئافره‌تیش ده‌گرێته‌وه‌ چونكه‌ ئه‌ویش ده‌بێت عه‌وره‌تی بپارێزێت ته‌نها له‌ مێرده‌كه‌ی خۆی نه‌بێت كه‌ حه‌ڵاڵی خۆیه‌تی ، كه‌وا به‌ هه‌ر رِێگایه‌كی تر ئاوی خۆی بێنێته‌وه‌ و خۆی رِه‌حه‌ت بكات ئه‌وا ته‌عه‌دای كردووه‌ و تاوانبار ده‌بێت چونكه‌ عه‌وره‌تی خۆی نه‌پاراستووه‌ له‌ كاری نابه‌جێ .
2 ـ پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله عليه وسلم) فه‌رموویه‌تی :
(يا معشر الشباب ، من استطاع منكم الباءة فليتزوج، فإنه أغض للبصر، وأحصن للفرج ، ومن لم يستطع فعليه بالصوم ، فإنه له وجاء) .

واته‌ : ئه‌ی چینی گه‌نجان هه‌ر كه‌س له‌ ئێوه‌ توانای ژن هێنانی هه‌یه‌ ئه‌وا با ژن بێنێت ، چونكه‌ ژن هێنان چاو ده‌گرێته‌وه‌ له‌ نه‌زه‌ر كردن و قه‌ڵایه‌كیشه‌ بۆ عه‌وره‌ت و ده‌پارێزێت ، وه‌ هه‌ر كه‌س توانای ژن هێنانی نىیه‌ ئه‌وا با رِۆژو بگرێت چونكه‌ رِۆژو ده‌بێته‌ پارێزه‌ر بۆی .
هه‌روه‌ها ئه‌مه‌ ئافره‌تیش ده‌گرێته‌وه‌ چونكه‌ ئه‌ویش ده‌بێت مێرد بكات بۆ ئه‌وه‌ی چاوی بگرێته‌وه‌ له‌ نه‌زه‌ر كردن و قه‌ڵایه‌كیش بێت بۆی بۆ پاراستی عه‌وره‌تی له‌ كاری حه‌رام .
وه‌ ئه‌گه‌ر مێردی بۆ نه‌بوو ئه‌وا ده‌بێت رِۆژو بگرێت چونكه‌ رِۆژو ده‌بێته‌ پارێزه‌ر بۆی .
جا ئه‌گه‌ر (دامركاندنه‌وه‌ی شه‌هوه‌ت به‌ ده‌ست) دروست بوایه‌ ئه‌وا پێغه‌مبه‌ری خوا (صلى الله عليه وسلم) رێنمایی گه‌نجانی بۆ ده‌كرد ، به‌ڵام ده‌بینین رێنمایی گه‌نجانی كردووه‌ بۆ رِۆژو گرتن بۆ ئه‌وه‌ی زه‌وق و شه‌هوه‌تیان كه‌م بێته‌وه‌ و لاواز بێت .
كه‌واته‌ پێویسته‌ تۆ ته‌وبه‌یه‌كی رِاسته‌قینه‌ بكه‌یت بۆ ئه‌وه‌ی خوا لێت خۆش ببێت ، وه‌ مه‌رجه‌كانی ته‌وبه‌ی رِاسته‌قینه‌ش ئه‌مانه‌ن :
أ / په‌شیمان بوونه‌وه‌ له‌ تاوانه‌كانت .
ب / وازهێنان له‌ تاوانه‌كان .
ج / برِیار دان بۆ ئه‌نجامنه‌دانیان له‌ داهاتوودا .
جار ئه‌گه‌ر به‌م شێوازه‌ ته‌وبه‌ت كرد و وازت هێنا له‌ تاوان و خراپه‌ كردن و ده‌ستت كرد به‌ چاكه‌ كردن ئه‌وا خوا لێت خۆش ده‌بێت .
ـ ئایا پێت چۆنه‌ له‌ كاتێكدا كه‌ تۆ خه‌ركی ئه‌نجامدانی ئه‌و كاره‌ ناشیرینه‌یت باوكت یان دایكت یان برایه‌كت بتبینێت ؟!! یان خه‌ڵكانێكی تر بتبینن ؟! ئایا هه‌ڵوێستت چی ده‌بێت و هه‌ست به‌ چی ده‌كه‌یت ؟!!
ئه‌ی باشه‌ خۆ چاك ده‌زانیت خوا ده‌تبینێت و ئاگای لێته‌ .. ئایا شه‌رم له‌ خوا ناكه‌یت ؟!!
ئایا ناترسیت له‌و كاته‌دا بمریت و به‌و شێوازه‌ بگه‌رِێیته‌وه‌ بۆ لای خوا ؟!!
وه‌ بێ ئومێد مه‌به‌ له‌ رِه‌حم و لێخۆشبوونی خوا چونكه‌ خوای گه‌وره‌ فه‌رموویه‌تی :
[قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَى أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ] [سورة الزمر : (53) ] .
بڵی به‌ عه‌بده‌كانم ئه‌وانه‌ی كه‌وا رِۆچوون له‌ سته‌م كردن له‌ خۆیان به‌ تاوان كردن با بێ ئومێد نه‌بن له‌ رِه‌حمه‌تی خوا ، به‌رِاستی خوا له‌ هه‌موو تاوانه‌كان خۆش ده‌بێت ، به‌رِاستی خوا لێبوورده‌ و به‌ به‌زه‌یىیه‌ .
وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی ته‌وبه‌كه‌ت رِاست و دروست بێت و خوا لێت خۆشببێت ده‌بێت ئه‌م كارانه‌ی خواره‌وه‌ ئه‌نجام بده‌یت :
ـ ده‌ستكردن به‌ چاكه‌كاری و نزیك بوونه‌وه‌ و تێكه‌ڵاوی كردنی چاكه‌كاران و دوور كه‌وتنه‌وه‌ له‌ خراپه‌كاری و خراپه‌كاران :
چونكه‌ له‌ ئایه‌ته‌كانی (سورة الفرقان)دا خوای گه‌وره‌ فه‌رموویه‌تی : […
إِلَّا مَن تَابَ وَآمَنَ وَعَمِلَ عَمَلًا صَالِحًا ...] [سورة الفرقان]
واته‌ : ئیللا كه‌سێك نه‌بێت كه‌وا ته‌وبه‌ ده‌كات و ئیمان و باوه‌رِ ده‌هێنێت و كرده‌وه‌ی چاكه‌ ده‌كات .
وعن أبي طويل شطب الممدود أنه أتى النبي صلى الله عليه وسلم فقال : ((أرأيت من عمل الذنوب كلها ولـم يترك منها شيئا وهو في ذلك لم يترك حاجة ولا داجة إلاَّ أتاها ، فهل لذلك من توبة ؟ قال :فهل أسلمت ؟ قال : أما أنا فأشهد أن لا إله إلا الله وأنك رسول الله ، قال : تفعل الخيرات وتترك السيئات فيجعلهن الله لك خيرات كلهن ، قال : وغدراتي وفجراتـي ؟ قال : نعم ، قال : الله أكبر ، فما زال يكبر حتى توارى)) [صحيح الترغيب رقم : (3164) والصحيحة رقم : (3391)]

واته‌ : (أبي طويل) هات بۆ لای پێغه‌مبه‌ر r و وتی : هه‌واڵم بده‌رێ سه‌باره‌ت به‌ كه‌سێك كه‌وا هه‌موو تاوانه‌كانی كردبێت و هچیانی به‌ جێ نه‌هێشتبێت وه‌ ئه‌و كه‌سه‌ له‌ تاونكاریدا هیچی به‌ جێ نه‌هێشتبێت ئیللا كردبێتی ، ئایا ئه‌و كه‌سه‌ بۆی هه‌یه‌ ته‌وبه‌ بكات ؟
پێغه‌مبه‌ر صلى الله عليه وسلم فه‌رمووی : ئایا تۆ موسڵمان بوویت ؟
وتی : من شایه‌تی ده‌ده‌م كه‌وا هیچ په‌رستراوێك نى یه‌ شایسته‌ی په‌رستن بێت ئیللا خوا نه‌بێت و تۆش پێغه‌مبه‌ری خوایت .
پێغه‌مبه‌ر صلى الله عليه وسلم فه‌رمووی : ئه‌گه‌ر كاری خێر و چاكه‌ بكه‌یت و وازبێنیت له‌ خراپه‌ و تاوانه‌كان ئه‌وا خوا هه‌موویت بۆ ده‌كات به‌ چاكه‌ .
وتی : ئه‌ی غه‌در و خیانه‌ت و تاوانكارىیه‌كانمیش ؟
پێغه‌مبه‌ر صلى الله عليه وسلم فه‌رمووی : به‌ڵێ .
وتی : خوا چه‌ند گه‌وره‌یه‌ (الله أكبر) .
له‌ به‌ر ئه‌مه‌ ئه‌و كابرایه‌ به‌رده‌وام ده‌یوت : خوا چه‌ند گه‌وره‌یه‌ (الله أكبر) تاوه‌كو له‌ پێش چاو وون بوو .
هه‌روه‌ها پێغه‌مبه‌ر صلى الله عليه وسلم فه‌رموویه‌تی :
((اتق الله حيثما كنت ، وأتبع السيئة الـحسنة تـمحها ، وخالق الناس بخلق حسن)) [صحيح سنن الترمذي رقم : (355)] .
واته‌ : له‌ خوا بترسه‌ و خۆپارێزی بكه‌ له‌ تاوان له‌ هه‌ر كوێك هه‌بیت ، وه‌ به‌ دوای تاون و خراپه‌دا خێر و چاكه‌یه‌ك بكه‌ بۆ ئه‌وه‌ی بیسرِێته‌وه‌ ، وه‌ هه‌ڵسوكه‌وت بكه‌ له‌ گه‌ڵ خه‌ڵدا به‌ رِه‌وشتی چاك و جوان .
وه‌ ئامۆژگاری تۆ و ئه‌و كه‌سانه‌ش ده‌كه‌م كه‌ به‌م تاوانه‌ و جگه‌ له‌مه‌ش گرفتار بوون به‌ :
وازهێنان و دوور كه‌وتنه‌وه‌ و به‌ جێهێشتنی هاوه‌ڵ و براده‌ری خراپ و تاوانبار و دوور له‌ خوا ، وه‌ به‌ پێچه‌وانه‌شه‌وه‌ نزیك بوونه‌وه‌ و تێكه‌ڵاوی كردنی هاوه‌ڵ و براده‌ری خوا ناس و چاكه‌كار ، چونكه‌ هاوه‌ڵ و براده‌ر كاریگه‌ریان هه‌یه‌ بۆ دوور كه‌وتنه‌وه‌ له‌ تاوان به‌ به‌ڵگه‌ی ئه‌م فه‌رمووده‌یه‌ : پێغه‌مبه‌ر (صلى الله عليه وسلم) فه‌رموویه‌تی :
(( إنَّما مَثَلُ الـجَليس الصالـح والـجليس السوء : كحاملُ الـمسك ونافخ الكيـر ، فحاملُ الـمسك إمَّا أنْ يُـحْذِيَكَ ، وإمَّا أنْ تَبْتاعَ منه ، وإمَّا أنْ تَجِدَ منهُ رِيـحاً طَيِّبةً ، ونافِخُ الكِيـر إمَّا أنْ يُحرِقَ ثيابَكَ ، وإمَّا أنْ تَجِدَ منه رِيـحاً خَبيثةً)) [صحيح البخاري رقم : (2101) و (5534) وصحيح مسلم رقم : (2628) من حديث أبـي موسى ، واللفظ الـمذكور لـمسلم] .

واته‌ : نموونه‌ی هاوه‌ڵی چاك و هاوه‌ڵی خراپ : وه‌كو هه‌ڵگری بـۆنـی میسك (واته‌ بۆن فرۆش) و فۆكار به‌ كووره‌دا (واته‌ ئاسنگه‌ر) وایه‌ ، جا هه‌ڵگری بۆنی میسك یان له‌و بۆنه‌ت پێ ده‌به‌خشێت یان لێ ی ده‌كرِیت یان بۆنی خۆشی لێ ده‌بینیت و هه‌ڵیده‌مژیت ، به‌ڵام فۆكار به‌ كووره‌دا یان جله‌كانت ده‌سوتێنێت یان بۆنی پیسی لێ ده‌بینیت و هه‌ڵیده‌مژیت .
هه‌روه‌ها پێغه‌مبه‌ر (صلى الله عليه وسلم) فه‌رموویه‌تی :
 ((لا تُصاحِبْ إلاَّ مؤمناً ، ولا يأكلْ طعامك إلاَّ تَقي)) [صحيح أبي داود رقم : (4832)] .

واته‌ : هاوه‌ڵێتی ئیماندار نه‌بێت نه‌یكه‌یت ، وه‌ با كه‌س خواردنت نه‌خوات ئیللا كه‌سێكی له‌ خوا ترس و خۆپارێز له‌ تاوان نه‌بێت .
وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی له‌م تاوانه‌ رِزگاره‌ت ببێت ئه‌وا ده‌بێت ئه‌م كرانه‌ی خواره‌ ئه‌نجام بده‌یت :
1 ـ هه‌وڵبده‌ شوو بكه‌ به‌ پیاوێكی به‌ دین و به‌ ئه‌خلاق .
2 ـ ئه‌گه‌ر ئه‌وه‌ت بۆ نه‌كرا ئه‌وا رِۆژووی سوننه‌ت زۆر بگره‌ به‌ تایبه‌ت دووشه‌مان و پێنجشه‌مان بۆ كه‌م بوونه‌وه‌ و دامركاندنه‌وه‌ی زه‌وق و شه‌هوه‌ت .
3 ـ وازهێنان له‌ سه‌ریر كردنی كه‌ناڵه‌ ئاسمانى یه‌ خراپه‌كان .
4 ـ وازهێنان له‌ هاورِێی خراپ و نه‌خوێندنه‌وه‌ی گۆڤار و رِۆژنامه‌ خراپه‌كان .
5 ـ تێكڵاوی نه‌كردنی ئه‌و جێگایانه‌ی كه‌ ده‌بێته‌ هانده‌رت بۆ ئه‌و تاوانه‌ .
6 ـ ده‌ست بكه‌ به‌ قورئان خوێندن و له‌ خوا بپارِێته‌وه‌ بۆ ئه‌وه‌ی یارمه‌تیت بدات بۆ وازهێنان له‌و تاوانه‌ .
7 ـ خوێندنه‌وه‌ی كتێب و گۆڤار و نامیلكه‌ به‌سووده‌كانی سایتى رِێگای رِاست و سایتی به‌هه‌شت .
داوا كارم خوا لێت خۆش ببێت ، به‌ڵام خۆتیش رِه‌حم به‌ خۆت بكه‌ .

له‌ لایه‌ن مامۆستا (محمد عبدالرحمن) ه‌وه‌ وه‌ڵام دراوه‌ته‌وه‌

 

گه‌رِانه‌وه‌ بۆ گۆشه‌ى فه‌توا

لینكى به‌سوود

القرآن الكريم والتفسير

كتب الحديث وشروحها

كتب العقيدة

الشيخ ابن باز رحمه الله

الشيخ الألباني رحمه الله

الشيخ ابن عثيمين رحمه الله

الشيخ صالح الفوزان حفظه الله

الشيخ مقبل  رحمه الله

الشيخ ربيع حفظه الله

مكتبة سحاب السلفية

إذاعة سحاب السلفية

كتێب و نامیلكه‌كان

 

ماڵه‌وه‌

هه‌موو مافه‌كانی پارێزراوه‌ بۆ سایتى به‌هه‌شت  © ساڵی 1427 ی كۆچی

 

ba8@maktoob.com